Điểm số, xếp loại hiện giờ có phản chiếu sống động đạo đức học sinh?

LTS: Nhìn nhận về vấn đề đánh giá đạo đức học sinh tại các trường đa dạng hiện thời, Tấn sĩ Nguyễn Khánh Trung (hiện đang làm cho việc tại Viện nghiên cứu sản xuất giáo dục (IRED), đô thị Hồ Chí Minh) cho rằng chúng ta không thể cứng nhắc bình chọn đạo đức sinh viên chỉ dựa trên chừng mực các em chấp hành các pháp luật của Bộ GD&ĐT. 

Nhân tố quan trọng nhất là giáo dục các em “tài năng tự trị”, tức thị tự ý thức, tự phân định, tự suy đoán với lòng tự tôn để sinh viên có những hành vi, ứng xử phù hợp trong cuộc sống hàng ngày.

Trong bài viết này, tác giả chỉ rõ yếu tố đó. Bài viết biểu hiện quan điểm, góc nhìn riêng của tác giả. 

Tòa soạn trân trọng gửi đến độc giả!

Những nơi công cộng đa dạng ở ta bây giờ vẫn đánh giá đạo đức của sinh viên bằng những con số, và xếp loại hạnh kiểm theo ngôi thứ Tốt, Khá, Trung bình, Kém, dựa trên chừng mực các em thi hành những đòi hỏi của Bộ GD&ĐT. 

Có tức là lĩnh vực Giáo dục đang số hóa góc cạnh đạo đức dựa vào những thể hiện bên ngoài của sinh viên trong việc bình chọn.   

Liệu cách nghĩ và phương pháp khiến như vậy có còn phù hợp? 

Số hóa chất lượng đạo đức trong giáo dục 

Nói một bí quyết gọn gàng, đạo đức một người là tập phù hợp những niềm tin, trị giá, chuẩn mực được nội tâm hóa, cấu tạo nên chiếc la bàn định hướng, căn cứ để người đó suy xét, hành sự hàng ngày. 

Điểm số, xếp loại hiện thời có phản ảnh sống động đạo đức sinh viên? (Ảnh minh họa trên giaoduc.net.vietnam)

Đạo đức là những thứ thuộc về bên trong, chẳng phải lúc nào cũng biểu thị ra ngoài, thành ra mới có câu “dò sông dò đại dương dễ dò, nào ai lấy thước mà đo lòng người”.

Vậy làm cho sao có thể định lượng đạo đức của người khác bằng những con số? 
Ấy thế mà trong giáo dục nhà trường tại Việt Nam, người lớn vẫn hàng ngày giáo dục và đo đạo đức của học sinh bằng những con số. 

Và dĩ nhiên những con số phần trăm này cũng được dùng dịch vụ cho những đợt thi đua khen thưởng. 

(GDVN) - Để chấn chỉnh hiện trạng muôn kiểu cộng điểm, đặc phương pháp, ưu tiên ở trường phổ quát hiện giờ, chúng ta cần có sự đồng bộ, lấy Thông tư 58 làm cho chuẩn.

Chẳng hạn một trường Tiểu học đưa ra các chỉ tiêu thi đua đầu năm, trong đó có thi đua về mặt đạo đức là “chất lượng đạo đức: 100% thực hiện toàn vẹn”.

Có nghĩa là chấp hành toàn vẹn 5 nhiệm vụ được Bộ GD&ĐT quy định trong Yếu tố lệ trường Tiểu học như thi hành nội quy, kính trọng thân phụ mẹ, thầy giáo, tham gia các hoạt động nhà trường…

Những vấn đề này chỉ diễn đạt phần nào những bộc lộ bên ngoài chứ không đánh giá hoàn toàn đạo đức bên trong của học sinh.  

Giáo dục tài năng “tự trị”

Và để đưa các em vào phạm vi, ở dọc đường sử dụng phổ biến phương cách “bắt nạt” học sinh như cử đội sao đỏ của trường đi chấm điểm, khiển trách; kiểm điểm hàng tuần; chấm điểm, xếp loại đạo đức mỗi học kỳ…

Những cơ chế như vậy chủ đạo để các em sợ mà vâng lệnh chứ không hề là việc giáo dục đạo đức các em trong khoảng bên trong. 

Nghĩa là các trường đa dạng hiện thời chỉ mới để mắt tới mặt “ngoại trị” (theo cách nói của E. Kant) mà không lưu ý đến giáo dục mặt “tự trị” cho học sinh, mà theo nhà tìm hiểu Nai lưng Hữu Quang đãng (2012), việc chỉ chú ý thuộc tính ngoại trị của nền đạo đức nói riêng và của đời sống văn hoá ý thức nói phổ biến là căn do của tình trạng suy thoái đạo đức trong phường hội Việt Nam bây giờ.

(GDVN) - Bộ GD&ĐT ban hành Thông tư 22 trên cơ sở hoàn thành Thông tư 30 với hi vọng sẽ phát triển khí thế mới cho giáo viên và học sinh tiểu học.

Giáo dục đạo đức bên trong là hướng các em đến đời sống luân lý để các em có được niềm tin, những trị giá nội tâm làm nền móng vững bền để trước một vấn đề, các em có thể tự suy đoán, phân định đúng sai tốt xấu và hành xử theo sự mách nước bảo của lương tâm. 

Bí quyết giáo dục bên ngoài hiện nay không giúp các em trưởng thành, không góp phần thiết kế nên một nền đạo đức xã hội lành mạnh.

Chả hạn, chúng ta không thể dạy các em giữ gìn vệ sinh tầm thường hiệu quả bằng bí quyết dán khắp nơi “cấm xả rác” mà phải làm sao để tự các em ý thức hành vi xả rác là không tốt, khiến sao để ý thức kiểm soát an ninh không gian biến thành một trị giá bên trong, và chính lương tâm sẽ ra lệnh cho mình các em không xả rác. 

Nếu như vì sợ quy định, sợ bị theo dõi mà học sinh không xả rác, thì tự dưng còn những nhân tố đó, các em sẽ lại xả rác, còn giả dụ chuyện này biến thành một phần những giá trị gắn với lương tâm, hằn sâu tham gia nếp nghĩ, thói quen thì các em sẽ tự trị, tự hành động đúng trong mọi tình huống.

Lúc đó, chẳng cần ai đi theo để chấm điểm, chẳng cần những câu như “cấm xả rác” thì đường sá vẫn có thể tinh khiết.

Giáo dục tiếp xúc trong khoảng bên ngoài không còn phù hợp

Kiểu giáo dục trong khoảng bên ngoài có thể thích hợp trong các phường hội cổ đại nơi có các tập tục, văn hóa làng xã mạnh và có tính cấu kết đồng đội chi phối đời sống tư nhân, nhờ vậy cá nhân bớt làm cho những vấn đề phi chuẩn.

Trong thời hiện đại với những đặc điểm là thành phố hóa, thế giới hoá, chủ nghĩa tư nhân và tính vô danh lên ngôi, một người ngồi trước máy tính nối mạng mà hàng xóm không hay biết anh ta là ai, thì những yếu tố đã nói trong phường hội truyền thống nhịn nhường như không còn mấy ý nghĩa.

Lúc đó anh ta chỉ đối diện với chính lương tâm, mọi quyết định của anh ta dựa vào vào tài năng tự trị và ít chịu sự chi phối trong khoảng các nhân tố bên ngoài.

(GDVN) - Những cuốn học bạ không được đề cập để nhân tố chỉnh cũng là một sự thiếu sót cần được chú ý lại.

Trong cảnh huống như thế, nếu như không được thiết bị một nền móng đạo đức cam kết từ bên trong và khả năng tự trị, thì anh ta rất dễ bị xô đẩy bởi các trào lưu phố hội, sức nặng của bản năng, sự cám dỗ của tiền và tình… 

Như thế, bí quyết giáo dục chỉ theo “tiếp xúc từ bên ngoài đã không còn phù hợp nữa” (Covey, 1997). 

Thế nhưng, hiện giờ giáo dục rộng rãi Việt Nam vẫn cứ dồn vào một chỗ vào mặt “ngoại trị” trong bí quyết giáo dục đạo đức học sinh và vẫn loay hoay sắm phương pháp “lấy thước mà đo lòng người”.

Giáo dục sự tự lập, tự chủ về mặt ý thức đạo đức cho học sinh là giáo dục kĩ năng tự trị, giúp các em biến thành những chủ thể luân lý, và chỉ như vậy, phường hội mới có thể tạo ra vững bền và lành mạnh. 

Xã hội vn nói tầm thường và giáo dục Việt Nam nói riêng đang hướng tới “tính ngoại trị”, đây là căn cớ nảy sinh phổ thông thụ động trong thị trấn hội hiện thời. 

Tôi nghĩ, những yếu tố ác hiểm, tật xấu kém hiện đại vẫn sẽ tồn tại và càng ngày càng trầm trọng nếu những người làm cho giáo dục không chịu đổi mới trong tư duy và hành động. 

Ví như một nền giáo dục không giúp những người trẻ trở thành những công dân tương lai có kĩ năng tự chủ trong đời sống luân lý, trí tuệ, xã hội và nghề nghiệp thì nền giáo dục đó đã thất bại!

Xem thêm: tin tức nhanh việt